 |
 | İÇİNDEKİLER >>Ergenlerin Cinsel Sağlık Hakları Projesi |
|
ERGENLERİN CİNSEL SAĞLIK HAKLARI PROJESİ Ergenlerin Cinsel Sağlık Hakları Projesi, Kadın Sağlığı ve Aile Planlaması Ulusal Strateji Planı’ na göre belirlenen öncelikli konulardan adolesan sağlığını ele almaktadır. Gençlerde, Cinsel Sağlık / Üreme Sağlığı ve cinsellik konularında doğru bilgiye erişimin artırılması; Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar ve HIV/AIDS’ ten korunma konusunda gençlerin bilinç düzeyinin artırılması, Cinsel Sağlık / Üreme Sağlığı haklarının varlığı ve kullanımı konusunda farkındalığın artırılması projede ele alınan konulardır. Projenin Genel Amacı: Çocuk Tutukevleri ve Çocuk Eğitim Evleri’nde gözetim altında bulunan 13–21 yaş arasındaki ergenlerin cinsel sağlık ve üreme sağlığını iyileştirmektir. Projenin Özel Hedefleri: Çocuk Tutukevleri ve Çocuk Eğitim Evleri’nde gözetim altında bulunan 13–21 yaş arasındaki ergenlerin;
farkındalık yaratmaktır. İstanbul, İzmir, Ankara ve Elazığ İllerindeki Çocuk Tutukevi ve Çocuk Eğitim Evleri’ nde çalışan personelin;
Projenin Yürütüldüğü Kurumlar:
Hedef Grup ve Seçilme Nedenleri Ergenlik dönemi; fiziksel, ruhsal, biyo-kimyasal ve sosyal yönden hızlı büyüme, gelişme ve olgunlaşma süreçleriyle çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir. Yeniliğe, değişime, gelişmeye en açık olan bu yaş grubuna, doğru yöntemlerle, doğru yerde, doğru kişilerle ulaşıldığında, ülkemizin üreme sağlığı statüsünün gelişmesine büyük katkı yapılmış olacaktır. Ergenlerin Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı davranışları konusunda bilinçli seçimler yapabilecek bilgiye sahip olmaları kadar, üreme sağlığı ihtiyaçlarını karşılayacak, ergene yakın ve ergenlerin güven hissederek ulaşabilecekleri, ergene yaklaşım konusunda eğitimli personelin hizmet sunması esastır. Özellikle kapalı kurumlarda Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı hizmetlerinin ergenler arasında yaygınlaştırılması için, ülkeye özgü ve uygun modellerin belirlenmesi gerekmektedir. Yeniliklere ve değişime açık olma dönemi de olan ergenlikte, genç insanların daha kolay öğrendiği ve yeni davranış kalıplarına daha iyi uyum sağladığı bilinen bir gerçektir. Saha deneyimleri, genç yaş gruplarında ve yeni evlenenlerde gözlenen davranış değişikliğinin diğer yaş gruplarına oranla daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ülkemizde ergenlere yönelik sorunlara bakılacak olursa;
Çocuğun gelişmesi, devamlılık içeren dinamik bir süreçtir. Bu süreçte, onun kendisinden kaynaklanan yetersizlikleri ile çevrenin getirdiği; hızlı kentleşme ve sanayileşme, göç ve ekonomik krizler, değişen değer ve ahlak kurallarının yarattığı karmaşa, aile sorunları, yetersiz eğitim, ilgi ve sevgi eksikliği ve benzeri güçlükler gibi sayısız nicelikte kombinasyonlar, çocuğu suçlu davranışta bulunmaya yöneltebilir. Kuruma yerleştirilen küçüğün eğitim ve ıslahının amacı; onun toplumda yapıcı ve üretici bir rol alabilmesine yardım etmek amacıyla bakım, koruma kültürel ve mesleki yetenekler elde edebilmesinin sağlanması olmalıdır. Tutukluluk sırasında bütün küçükler için, yaşlarının, cinsiyetlerinin ve kişiliklerinin gerektirdiği bütün sosyal, kültürel, mesleki, psikolojik destek vermek ile birlikte Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı ile ilgili hizmetlerin geliştirilmesine ve eğitim ihtiyaçlarının giderilmesine katkıda bulunmak gerekmektedir. Tutukevleri ve eğitim evlerindeki çocukların eksiksiz sağlık bakımı alabilmeleri temel bir haktır. Ülkede var olan sağlık hizmetlerine serbestçe erişimi olmalıdır. Sağlıklı bir çevre, kurumlardaki herkesin işbirliğini gerektirir. Tutukevi ve ıslahevi personeli için sağlık eğitimi almaları hedef gruplarını tanımaya yönelik fiziksel, psikolojik ve sosyal özellikleri konusunda bilgi sahibi olmaları özellikle suça karışmış çocuğa yönelik yapılacak çalışmalarda bilgi sahibi olmaları önemlidir. Tüm Ceza İnfaz Kurumu personeli temel sağlık konuları hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı ve hakları konularında eğitilmelidir. Kapalı kurumlardaki personel, gencin doğrudan ilişkide olduğu gruptur. Kurumlardaki yetişkinler, genç için model durumundadır. Personelin kişisel ve mesleki gelişimlerinin desteklenmesi doğru rol modelleri yaratacak ve örnek yetişkinler olarak gencin gelişimini etkileyecektir.
Ön Hazırlık Çalışması “Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı sadece sağlık alanı ile sınırlı olmayıp, psiko-sosyal konuları da içermelidir.” İnsan fiziksel, duygusal, sosyal yönüyle bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Sadece sosyal yönü ya da sadece fiziksel yönüyle ele alınmamalıdır. Bir bütünün parçaları olarak değerlendirmek gerekir. Bir parçada yapacağınız etki kuşkusuz diğerlerine de yansıyacaktır. Bu sebeple psikoloji, sosyoloji, tıp ve diğer insanbilimleri çalışmalarını yürütürken disiplinler arası işbirliği anlayışı ile bütündeki etkiyi de dikkate alarak çalışmalıdır. Cinsel sağlık; biyolojik, psikolojik ve sosyal yönüyle bir bütündür. Bu yaklaşımdan hareketle Ergenlerin Cinsel Sağlık Hakları Projesi Proje Ekibi sağlık eğitimcileri ve psikologlardan seçildi. Farklı disiplinlerden kişilerin bir araya gelerek bütüncül bir yaklaşımla çalışmak projenin önemli hedeflerinden biri idi. Farklı disiplinlerin getireceği farklı bakış açıları, konunun daha da zenginleştirilerek hedef kitleye ulaştırılmasını sağladı. Proje ekibinin seçilmesinde farklı disiplinlerden kişilerin bir araya gelmesi yanında başka önemli bir ayrıntı daha etkili oldu. Ulusal ve Uluslararası kaynaklar incelendiğinde Cinsel sağlık eğitimlerinin her iki cinsiyetin temsil edileceği şekilde gerçekleştirilmesinin doğru bir yöntem olduğu görüldü. Bu sebeple Bilgi-Eğitim Programını uygulayacak ekip bir kadın ve bir erkek; bir sağlık eğitimcisi ve bir psikolog olarak seçildi. Buradaki amaç, “Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı kadın ve erkeği eşit derecede ilgilendiren bir konudur.” mesajını vermekti. Konu Cinsel Sağlık Hakları, hedef kitle ise cezaevinde bulunan ergenlerdi. Konu çok hassas bir konu, hedef kitle ise dezavantajlı bir gruptu. Proje ekibi sık sık bir araya gelerek beyin fırtınaları gerçekleştirdiği toplantılar yaptı. Konuyla ilgili literatür tarandı. Yapılan ulusal ve uluslararası çalışmalar incelendi. Ceza İnfaz Kurumları sık sık ziyaret edildi ve görüşmeler yapıldı. Konuyla ilgili çalışmaların azlığı proje ekibini Bilgi-Eğitim Programı geliştirme sürecinde zorladı. Odak Grup çalışmalarına katılacak olan katılımcılar, infaz koruma memurları tarafından rasgele belirlendi. Farklı oturumlarda toplam beş Odak Grup çalışması yürütüldü. Toplam 44 kişi Odak Grup çalışmalarına katıldı. Odak Grup çalışmalarında sorduk:
“bizim sokakta kadınlar vardı, onlardan öğrendim” “randevu evi” “porno CD, TV” “arkadaş ortamı”
“AIDS” “Hepatit B” (Sadece hayat kadınlarıyla ilişkiye girilmesi durumunda hastalanabileceklerini, kız arkadaşları ile ilişkiye girmeleri durumunda sadece hamilelikten korunmak için korunmaları gerektiğini belirttiler.)
“Prezervatif” “Hap” (Ancak hepsi daha önce hiç korunmamış olduklarını belirttiler.) Cinsellikle ilgili edindikleri bilgilerin eksik ve yanlış olması sonucu doğru olmayan cinsel tutumlar ve güvenli olmayan cinsel davranışlar geliştirdikleri gözlendi. Çocukların edindikleri yanlış/eksik bilgiler ışığında geliştirdikleri davranışların sorunlu olması eğitim süreci içinde gözetilmesi, özellikle sağlıklı cinsel davranış oluşturma açısından önemli bir rol oynayacaktı. Diğer bir önemli nokta ise; ergenlerin bu konuya bakış açılarını oldukça etkileyen mitleri olduğu idi. Odak Grup çalışmalarından edinilen bilgiler, ulusal ve uluslar arası literatür taramaları, uzmanlar grubu toplantıları ve uzun süren tartışmalı toplantılar sonunda; 8 modülden oluşan Bilgi - Eğitim Programı geliştirildi.
Bilgi-Eğitim Programı İçeriği
Bilgi - Eğitim Programı içeriği hazırlandı. Sıra pilot uygulamanın yapılacağı İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yönetimini ve personelinin konuya olan duyarlılığını geliştirmeyi hedefleyen Kurum Personeli Seminer/Atölye Çalışmaları Programı (KUSEP)’ nda idi.
I. Kusep Toplantısı (1 - 3 Temmuz 2005) İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yönetimine, Psiko-sosyal servis uzmanlarına ve İnfaz Koruma Memurlarına;
Ve…. Bilgi – Eğitim Programı pilot uygulama çalışmasına İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Çocuk Bölümü’nde başlandı. Programın ilk uygulaması 2 sağlık eğitimcisi ve 2 psikolog tarafından İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ nda gerçekleştirildi. Programın Ceza İnfaz Kurumlarında uygulanıyor olması, mekanın kapalı kurum olması, fiziksel koşulların yetersizliği, hedef grubun hassasiyet gerektiren ergenler olması ve eğitim konusunun da cinsellik olması gibi nedenlerden dolayı gerek Semiha Şakir Vakfı gerekse Adalet Bakanlığı açısından oldukça önemli bir uygulama idi. Elde edilen nitel ve nicel veriler değerlendirildiğinde projenin ilk yılında önemli bir yol kat edildiği ve başarılı sonuçlar alındığı gözlendi. Çalışmada tüm koğuşların sırasıyla eğitimlere alınması kararlaştırıldı.
İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ ndaki uygulama ilk (pilot) olması sebebiyle önemli idi. Pilot Uygulama’da amaç; programın eksiklerini görmek, olumlu yönleri güçlendirmek ve elde edilen veriler ışığında gerekli revizyonları yapmaktı. Çalışma neticesinde programın işleyen ve işlemeyen yönleri gözden geçirildi. Değerlendirme formları, eğitici geri bildirim formları, katılımcı geri bildirim formlarından elde edilen veriler değerlendirildi.
İSTANBUL H TİPİ KAPALI CEZA İNFAZ KURUMU PİLOT UYGULAMA SONUÇLARI
Pilot Uygulama çalışmasının sonuçları hakkında Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nü, Çocuk Gözetim, Eğitim ve İyileştirme İşleri Şube Müdürlüğü’nü, İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yönetimini bilgilendirmek ve kurumun proje ile ilgili deneyimlerini, bilgi-eğitim programı hakkında görüş ve önerileri paylaşmak gerekliydi. Ara Değerlendirme Toplantısı (2 – 4 Şubat 2006) Toplam 17 katılımcı ile Koru Otel’ de gerçekleştirildi. İstanbul H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yönetimine, Psiko-sosyal servisi çalışanlarına ve İnfaz Koruma Memurlarına;
Eğitimci Ali Haydar Baytekin: Eğitimci Didem Ateş: Eğitimci Uğur Ozulu: Eğitimci Derya Avcı: Kurum Doktoru Cüneyt Başdağ: Kurum Psikologu A. Çiğdem Erkunt : Kurum Müdürü Sedat Tekin: Kurum İnfaz Koruma Baş Memuru Selahattin Karaboğa:
Kurum İnfaz Koruma Baş Memuru Kazım Beyke: Kurum İnfaz Koruma Memuru Yılmaz Ulaş: T.C. Adalet Bakanlığı Çocuk Gözetim, Eğitim ve İyileştirme İşleri Şubesi Tetkik Hâkimi Mustafa Saldırım: Ara Değerlendirme Toplantısı’ nda gerçekleştirilen fikir alışverişleri, Bilgi-Eğitim Programının geliştirilmesine yönelik öneriler ışığında Program üzerinde yeni düzenlemeler yapılarak proje kapsamındaki hedef iller İzmir, Elazığ ve Ankara’ da uygulamalara başlamak üzere hazırlıklar yapıldı. II. Kusep Toplantısı (6 – 13 Eylül 2006) Toplam 60 katılımcı ile Durusu Park Otel’ de gerçekleştirildi. Ankara Çocuk ve Genç Kapalı Ceza İnfaz Kurumu, Bergama M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu, İzmir Çocuk Eğitim Evi, Elazığ E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Elazığ Çocuk Eğitim Evi yönetimlerine, Psiko-sosyal servisi çalışanlarına ve İnfaz Koruma Memurlarına;
II. KUSEP Toplantısı sonunda her kurum proje kapsamında eylem planlarını hazırladı ve bu eylem planları birer kontrat olarak imza altına alındı. 18 Eylül 2006 tarihinde hedef illerdeki tüm kurumlarda Bilgi-Eğitim Programı uygulama çalışmasına başlandı. Kurumlara İzlem/gözlem ziyaretleri yapılarak uygulamalar izlendi. İzlem/gözlem ziyaretleri, kurumlardan gelen geri bildirimler ve elde edilen veriler ışığında Bilgi - Eğitim Programı son haline getirildi. İzmir, Elazığ, Ankara ve Bergama’ daki kurumlarda yaklaşık 575 çocuğa eğitim verildi.
RAKAMLARLA HEDEF İLLERDE….
|
 |